dadaytraonguoc pnk

Trào ngược dạ dày là sao? Giải thích cơ chế theo cách dễ hiểu

Nếu thường xuyên cảm thấy nóng rát sau xương ức, dịch chua lên miệng hoặc ho khi nằm, nhiều người sẽ thắc mắc trào ngược dạ dày là sao và vì sao thức ăn đã xuống dạ dày lại có thể đi ngược lên. Câu trả lời nằm ở hàng rào giữa thực quản và dạ dày, áp lực trong ổ bụng cùng khả năng vận chuyển thức ăn của đường tiêu hóa.

Trào ngược dạ dày là sao nếu nhìn theo đường đi của thức ăn?

Thức ăn bình thường đi từ miệng xuống thực quản rồi vào dạ dày. Cơ thể duy trì hướng đi này nhờ nhu động thực quản, cơ vòng thực quản dưới và cơ hoành.

Khi hàng rào đóng mở đúng

Khi nuốt, thực quản co bóp đưa thức ăn xuống dưới. Cơ vòng thực quản dưới giãn trong thời gian ngắn để thức ăn đi qua rồi tăng trương lực trở lại. Cơ hoành cũng hỗ trợ tạo hàng rào chống trào ngược.

Thực quản còn có cơ chế tự làm sạch. Nếu một lượng dịch nhỏ đi lên, nhu động và nước bọt giúp đưa dịch trở xuống, đồng thời giảm thời gian niêm mạc tiếp xúc với axit.

▶️▶️▶️ Xem thêm để hiểu rõ hơn: nguyên nhân bệnh trào ngược dạ dày

Khi dịch dạ dày đi ngược lên trên

Nếu cơ vòng thực quản dưới giãn không phù hợp, giảm trương lực hoặc cấu trúc vùng nối bị thay đổi, dịch trong dạ dày có thể vượt qua hàng rào này. Người bệnh có thể cảm thấy nóng rát, chua miệng hoặc thức ăn trào lên họng.

Thực tế, không phải toàn bộ dạ dày bị đẩy lên. Thứ đi ngược chủ yếu là dịch, axit, khí và đôi khi một phần thức ăn. Nếu tình trạng lặp lại nhiều lần, axit có thể kích thích niêm mạc thực quản gây viêm; khi dịch lên tới họng, thanh quản cũng có thể bị ảnh hưởng.

Vì sao cơ chế chống trào ngược bị phá vỡ?

Nguyên nhân thường không nằm ở một yếu tố riêng biệt. Bệnh dễ hình thành khi hàng rào chống trào ngược yếu đi trong lúc áp lực phía dưới tăng lên.

Yếu tố tại thực quản: Cơ vòng thực quản dưới hoạt động kém, khả năng làm sạch axit giảm hoặc rối loạn nhu động.

Yếu tố tại vùng cơ hoành: Thoát vị khe hoành làm thay đổi tương quan giữa dạ dày, thực quản và cơ hoành.

Yếu tố từ dạ dày và ổ bụng: Dạ dày quá căng, làm rỗng chậm, thừa cân, mang thai hoặc áp lực trong ổ bụng tăng.

Lối sống cũng có thể làm triệu chứng rõ hơn. Ăn quá no khiến dạ dày căng, còn nằm ngay sau ăn làm mất phần hỗ trợ của trọng lực. Thừa cân có thể làm tăng áp lực ổ bụng, trong khi mang thai kết hợp với thay đổi hormone có thể ảnh hưởng đến trương lực cơ vòng.

Không phải mọi thực phẩm đều gây triệu chứng ở tất cả mọi người. Một số món có thể làm triệu chứng tăng ở người này nhưng không gây vấn đề ở người khác. Vì vậy, nên theo dõi phản ứng thực tế của cơ thể thay vì kiêng khem quá mức.

Từ nguyên nhân đến triệu chứng diễn ra theo chuỗi như thế nào?

Khi hàng rào thực quản dưới không giữ dịch hiệu quả, một phần axit đi ngược lên. Axit kích thích niêm mạc và tạo cảm giác nóng rát. Nếu dịch đi cao hơn, người bệnh có thể cảm thấy chua hoặc đắng trong miệng.

Thực quản bị kích thích thường gây ợ nóng hoặc đau tức sau xương ức.

Dịch lên họng có thể tạo cảm giác vướng, rát hoặc chua miệng.

Thanh quản bị kích thích có thể dẫn đến khàn tiếng hoặc hắng giọng.

Đường hô hấp bị ảnh hưởng có thể xuất hiện ho.

Thực quản viêm kéo dài có thể gây nuốt vướng hoặc khó nuốt.

Mức độ khó chịu không luôn phản ánh chính xác mức độ tổn thương. Có người ợ nóng nhiều nhưng nội soi không thấy viêm rõ, trong khi một số trường hợp tổn thương niêm mạc nhưng triệu chứng không quá rầm rộ.

Nếu viêm kéo dài, thực quản có thể loét hoặc hình thành mô sẹo gây hẹp. Một số người còn có nguy cơ xuất hiện Barrett thực quản và cần được theo dõi phù hợp.

Làm thế nào để hạn chế các đợt trào ngược lặp lại?

Kiểm soát bệnh thường cần kết hợp giảm các yếu tố thúc đẩy với điều trị y tế khi có chỉ định. Một số thay đổi có thể áp dụng gồm:

Chia lượng thức ăn hợp lý và không cố ăn quá no.

Tránh nằm ngay sau bữa ăn và sắp xếp bữa tối cách giờ ngủ phù hợp.

Duy trì cân nặng trong giới hạn hợp lý.

Hạn chế rượu bia và ngừng hút thuốc.

Theo dõi món ăn hoặc đồ uống khiến triệu chứng tăng lên.

Với người thường khó chịu vào ban đêm, tư thế ngủ và độ cao đầu giường có thể được điều chỉnh phù hợp. Chỉ chồng nhiều gối dưới đầu không phải lúc nào cũng hiệu quả vì cơ thể có thể gập ở vùng bụng.

Xử lý các yếu tố bệnh lý

Nếu triệu chứng lặp lại thường xuyên, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giúp trung hòa hoặc giảm tiết axit. Một số trường hợp cần nội soi để quan sát thực quản và dạ dày. Theo dõi pH thực quản hoặc đo áp lực nhu động được cân nhắc khi triệu chứng không điển hình, đáp ứng điều trị chưa rõ hoặc cần đánh giá trước một số phương pháp can thiệp.

Kết luận

Hiểu trào ngược dạ dày là sao giúp bạn thấy bệnh là kết quả của sự mất cân bằng giữa hàng rào chống trào ngược và các lực đẩy dịch từ dạ dày lên trên. Vì vậy, kiểm soát bệnh cần chú ý đến cơ chế, cân nặng, bữa ăn, tư thế và tình trạng thực quản. Nếu triệu chứng tái diễn hoặc ảnh hưởng đến ăn ngủ, bạn nên thăm khám để có hướng xử trí phù hợp. Bạn có thể truy cập website PhenikaaMec hoặc liên hệ hotline để được hỗ trợ.